drying-tobacco-1405212

Romatizmal hastalıklarda sigaranın zararları

servet-yolbas
UZ. DR. SERVET YOLBAŞ
FIRAT ÜN. TIP FAKÜLTESİ
ROMATOLOJİ BİLİM DALI
ELAZIĞ

Sigara ve romatoid artrit
El eklemleri başta olmak üzere birçok eklemde ağrı ve şişlik ile seyreden, tedavi edilmediğinde sakat bırakan romatizmal bir hastalıktır. Romatoid artrit kliniği oldukça değişkendir. Sıklıkla haftalar ve aylar içinde başlayan, eklemlerde ağrı, şişlik ve sabah sertliği ile kendini gösterir. Eklemlerde düğme iliği ve kuğu koynu şeklindeki şekil bozukluklarının gelişmesi hastalık süresi ve tedavi yeterliliği ile ilişkilidir. Genellikle, 10 yıldan uzun süredir hastalığı olan ve yeterli tedavi almayanların çoğunda vardır. Yani, efektif tedavi verilmediğinde eklem hasarı ve yaşam kalitesini bozan sakatlıklara neden olabilir.

Sigara romatoid artrit için bir risk faktörüdür. Romatoid artrit gelişme riskini yaklaşık 2.5 kat artırmaktadır. Sigaranın bırakılmasından 10 yıl sonrasına kadar bu risk artımı devam etmektedir. Ek olarak, sigara romatoid artritin aktifl eşmesine ve daha şiddetli seyretmesine neden olur. Sigara içenlerde hastalık daha hızlı ve daha ağır seyir sergiler. Yani, daha fazla eklemde şişlik ve ağrı, daha fazla eklem ve organda hasar meydana gelir. Yüksek hastalık aktivitesi hastaların daha fazla miktar ve dozda ilaç kullanmasını gerektirir. Ayrıca, sigara kalp-damar hastalıkları gelişme riskini artırır. Romatoid artrit ve sigara damarlarda sertliğe yol açtıklarından beraberlikleri kalp krizi ve inme gibi damar hastalıklarının daha sık görülmesine ve daha hızlı ilerlemesine yol açar. Romatoid artrit için ilaç kullanmakta olan olgular infeksiyon hastalıkları için risk altındadır. Sigara içilmesi bu riski artırmakta ve ciddi enfeksiyonlara yol açabilmektedir. Sigara, romatoid artrit hastalarında tedaviye yanıtı azaltmaktadır. Bu da ilaçların daha yüksek dozda kullanılmasına, sonuç olarak daha fazla ilaç yan etkilerinin görülmesine ve daha fazla sağlık maliyetine yol açmaktadır.

Sigara ve sistemik lupus eritematoz
Sistemik lupus eritematoz cilt, eklemler, böbrek, akciğer, sinir sistemi ve vücudun diğer organlarını etkileyebilen romatizmal bir hastalıktır. Sıklıkla yanaklar ve burun kökünü içine alan malar raş olarak adlandırılan kelebek şeklindeki döküntü, özellikle güneş gören yerlerde (boyun ve ekstremitelerde) döküntülü lezyon, güneşe karşı cildin aşırı hasasiyeti, sıklıkla el küçük eklemleri ve el bileklerınde şişlik gibi eklem tutulumu (artrit/artralji) ile kendini gösterir. Ayrıca böbrek yetmezliği, akciğer ve kalp zarlarının iltihabı, kan hücrelerinde düşüklük, psikolojik anormallikler ve sara nöbeti gibi sinir sistemi bulgularına neden olabilir.

Sigara içilmesi sistemik lupus eritematoz gelişme riskini 3 kat artırmaktadır. Günlük içilen sigara sayısı ile orantılı olarak risk artmaktadır. Risk artışı aktif içiciler için geçerlidir. Ek olarak, aktif sigara içilmesi hastalığın daha sık aralıklarla aktifl eşmesine, daha şiddetli seyretmesine ve daha fazla organ hasarı yapmasına yol açar. Örneğin böbrek tutulum riskini artırır ve böbrek yetmezliğini ağırlaştırır. Cilt tutulumu, kemik hücrelerinde ölüm (osteonekroz), kemik erimesi (osteoporoz), damarlarda kanın pıhtılaşması ve damar tıkanıklığı gelişimi ile ilişkili bulunmuştur. Geçmişte içilmiş sigara sayısı, sistemik lupus eritematoz hastalarında görülen koroner kalp hastalıkları ile bağlantılıdır. En önemlisi de sigara içilmesi sistemik lupus eritematozda ölümlerin başlıca sebebi olan kalp krizi gibi kalp-damar hastalıklarının riskini ciddi derecede artırır. Diğer taraftan kullanılan ilaçların etkinliklerini azaltarak ciltteki ve diğer organlardaki klinik bulguların iyileşmesini geciktirir.

Sigara ve Skleroderma
Ciltte ve iç organlarda doku sertleşmesi (fi broz) ile giden kronik iltihaplı bir hastalıktır. Skleroderma yerine sistemik skleroz kelimesi de yaygın kullanılmaktadır. En sık parmaklarda solukluk, morarma ve kızarıklık ile kendini gösteren Raynaud fenomeni, ciltte sertleşme, kalınlaşma ve parmak uçlarında ve travmaya maruz kalan yerlerde yara (ülser) açılması ile kendini gösterir. Sigara içen skleroderma tanılı hastalarda hastalığın daha ağır seyrettiği bir çok çalışmada gösterilmiştir. Ancak, sigara ile yeni skleroderma gelişimi arasında ilişki gösterilememiştir. Sigara, skleroderma hastalarında ciltteki ve akciğerdeki doku sertleşmesini (fi broz) artırır. Dolayısı ile ciltteki sertleşmeye bağlı olarak ellerde ve ayaklarda eklem hareketlerini kısıtlar ve kolay yara açılmasına yol açar. Sigara, skleroderma hastalarında kalp-damar tutulumunu ve şiddetini artırır. Sklerodermada sık görülen Raynaud fenomeninin daha sık aralıklarla görülmesine ve daha ağır seyretmesine yol açar. Sonucunda, parmak uçlarında yara gelişimini (digital ülser) kolaylaştırır ve gelişmiş olan yaraların kapanmasını geciktirir.

Sigara sklerodemanın akciğer tutulumunun şiddetini artırdığı gibi ayrıca kronik akciğer hastalıklarına (KOAH) yol açarak akciğer fonksiyon testlerini bozar ve hastalarda daha fazla nefes darlığı, halsizlik ve yorgunluk gibi yakınmalar görülür. Sigara ve skleroderma beraberliği kanser gelişme riskini ciddi derecede artırır. Ayrıca sigara sklerodermaya bağlı gelişen refl ü ve yutma güçlüğü gibi bir çok mide-barsak bulgularına neden olur.

Sigara ve ankilozan spondilit
Omurga başta olmak üzere, eklemler, tendonların ve ligamanların kemiğe yapışma yerleri, gözler, sindirim ve cilt, solunum sistemleri gibi bir çok organ ve sistemi etkileyebilen romatizmal bir hastalıktır. Olgular sıklıkla 3 aydan fazla devam eden bel ağrısı ve yer değiştiren kalça ağrıları ile başvururlar. Belde sabah tutukluğu olması tipiktir. Bel ağrısı egzersiz ve yürüyüş ile azalır. Bunun yanında, hastalar daha az sıklıkla periferik eklemlerde ağrı-şişlik, topuk ve ayak tabanlarında ağrı, göğüs ön duvarında ağrı, bulanık görme, gözlerde kızarıklık-batma- yanma gibi şikayetlerle başvururlar. Eğer hastalık ilerlemişse omurga hareketlerinde kısıtlılık oluşur. Sigara ankilozan spondilitte, hastalığın daha sık aralıklarla aktive olmasına ve fi ziksel fonksiyonları bozarak yaşam kalitesinde bozulmaya yol açar. Hastalığın tipik semptomları olan bel ağrısı ve sabah tutukluluğu aktif sigara içimi ile ilişkili iken, hastalığa bağlı sakatlıklar ve şekil bozuklukları ise geçmişte içilmiş sigara ile dahi ilişkilidir.

Sonuç olarak
Sigara kullanımı önlenebilen ölümlerin nedenlerinden en başta gelenidir. Kalp hastalıkları, periferik damar hastalıkları, anevrizma (damarlarda incelme ve balonlaşma olması), kronik bronşit, amfizem, inme (felç), kısırlık ve mide ülseri gibi önemli sağlık sorunlarının başlıca sebebidir. Sigara kansere bağlı ölümlerin %30’undan sorumlu iken, akciğer kanserine bağlı ölümlerin %80’inin nedenidir. Kabaca her 5 ölümün 1’inden sorumludur. Sigara her yıl yaklaşık 6 milyon insanın ölümüne ve yüzlerce milyar dolar ekonomik zarara yol açmaktadır. Sigara yol açtığı ölümler nedeniyle ortalama yaşam süresini yaklaşık 14 yıl kısaltmaktadır. Ayrıca günlük yaşamı kısıtlamakta ve yaşam kalitesini bozmaktadır. Sigaranın en sık içildiği yaş aralığı, romatizmal hastalıkların da en yoğun görüldüğü yaş aralığıdır. Sigara içilmesi yukarıda sayılan hastalıklara ek olarak romatolojik hastalıkların ortaya çıkmasına ve daha şiddetli seyretmesine neden olur. Ayrıca, hastalık aktivitesi ve organ hasarı gelişmesi ile ilişkili bulunmuştur. Romatizmal hastalıklarda, kalp krizi gibi kalp ve damar hastalıkları ve enfeksiyonlar ölümlerin başta gelen sebepleridir. Sigara, romatizmal hastalıklar ve bu hastalıkların tedavisinde kulanılan bazı ilaçlar (steroidler vb.) ayrı ayrı kalp rahatsızlıklarının gelişme riskini artırır. Ayrıca bu üçlü immün sistemi (vücut savunmasını) baskılar ve böylece pnömoni (zatüre) ve bronşit gibi enfeksiyonların daha fazla gelişmesine ve daha şiddetli seyretmesine yol açar. Çağımızdaki birçok öldürücü hastalığın nedenlerinden olan sigara, romatizmal hastalıkların hem meydana gelmesine, hem de daha şiddetli seyretmesine yol açarak ciddi sakatlıklara neden olur. Bu nedenle, romatizması olan hastaların daha kaliteli bir yaşam sürdürebilmesi için sigarayı en kısa sürede bırakmaları gereklidir.



Bu yazı 1032 kez okundu.
Tags: